Jedna ręka negocjuje, druga rozdaje sankcje
Kiedyś w Chicago znałem właściciela sklepiku na rogu, który uśmiechał się do klienta tak serdecznie, że chciało się kupić nawet to, czego się nie potrzebowało. A pod ladą trzymał kij bejsbolowy. Nigdy go nie użył. Ale cała ulica wiedziała, że tam leży, i dlatego nikt się z nim nie kłócił. Ostatnia doba pekińskiej dyplomacji przypomniała mi tego człowieka co do joty. Zacznijmy od uśmiechu. 12 października chińskie Ministerstwo Handlu opowiedziało o wynikach intensywnych konsultacji z Europejczykami w sprawie samochodów hybrydowych i elektrycznych. Pekin domaga się niedyskryminacyjnego podziału kwot eksportowych i mówi o mechanizmie zwiększania dozwolonych wolumenów względem poziomu z 2025 roku. To istotne uzupełnienie komunikatu Komisji Europejskiej z 9 października o możliwym gwałtownym ograniczeniu chińskiego eksportu hybryd. Obie strony potwierdziły, że rozmowy trwają. Ostateczne liczby i sposób ich stosowania nie są jeszcze ustalone.
Najciekawsze nie siedzi w samych kwotach, tylko w tym, co z nich wynika. Analitycy Reuters Breakingviews zwracają uwagę, że takie porozumienie może przyspieszyć lokalizację chińskiej produkcji aut w samej UE. Firmy, które już zainwestowały w europejskie fabryki, częściowo zrekompensują ograniczenia lokalnym montażem. Nowicjuszom będzie trudniej. Wygląda więc na to, że kompromis handlowy zmieni nie tyle liczbę chińskich aut na europejskich drogach, ile geografię ich narodzin. Bruksela może odkryć, że wyprosiła Chińczyków drzwiami, a oni weszli oknem z kosztorysem budowy.
Teraz o tym, co w domu. 9 października Chiny skierowały 550 mld juanów niewykorzystanych limitów zadłużenia na wsparcie gospodarki: 300 mld na zapewnienie funkcjonowania władz lokalnych, 250 mld na infrastrukturę. Decyzję podjęto na tle słabego popytu wewnętrznego i przewlekłego kryzysu nieruchomości, a oficjalny cel wzrostu PKB na 2026 rok to 4,5–5%. Budżety lokalne to nie drobiazg. To one dźwigają infrastrukturę, edukację i usługi publiczne, a zasilane są w dużej mierze z rynku nieruchomości i dochodów z gruntów. Gdy budownictwo przygasa, wpływy topnieją, a zobowiązania, niestety, nigdzie nie znikają. Świeże pieniądze zmniejszają krótkoterminową presję, ale skumulowanego długu same nie rozwiążą. To jak plaster na cieknący kran: na wieczór pomaga.
Technologie oczywiście też trzymają gospodarkę na powierzchni. Według oceny MFW inwestycje w sztuczną inteligencję podtrzymują popyt na azjatyckie towary technologiczne, a dla Chin to dodatkowe źródło aktywności. Ale eksport technologii nie zastąpi konsumenta, który zaciska portfel. Świeżych oficjalnych danych o produkcji przemysłowej, które pozwalałyby mówić o przyspieszeniu wzrostu, na razie nie ma.
A teraz o kiju pod ladą. Tego samego 12 października chińskie MSZ nałożyło sankcje na dwóch zagranicznych ministrów: paragwajskiego ministra technologii informacyjno-komunikacyjnych Gustavo Villatego i belizeńskiego ministra spraw zagranicznych Francisa Fonsekę. Powód podano wprost: ich działania na rzecz utrzymania stosunków dyplomatycznych z Tajwanem. Zamknięto im wjazd do Hongkongu i Makau, a także zakazano pewnych form współpracy z chińskimi organizacjami. Paragwaj i Belize należą do dwunastu państw, które oficjalnie uznają Tajpej. Bezpośredni efekt gospodarczy jest zapewne znikomy. Sygnał polityczny brzmi głośno: chcesz przyjaźnić się z wyspą, szykuj się na osobiste kłopoty. Dla małych krajów wybór partnera dawno przestał być kwestią upodobań.
Dziwne rzeczy dzieją się też na morzu. Minister obrony Tajwanu Wellington Koo poinformował, że armia uważnie śledzi serię chińskich ćwiczeń z ostrą amunicją. Chińska administracja morska ogłosiła ograniczenia żeglugi w pięciu rejonach przybrzeżnych, od Morza Południowochińskiego po prowincję Liaoning, a najbliższa Tajwanowi strefa leży u wybrzeży Zhejiangu. Reuters podkreśla: te strefy nie otaczają wyspy bezpośrednio, więc nazywanie tego potwierdzoną blokadą byłoby błędem. Ale ostatnie lata nauczyły nas jednego: demonstracja siły nie musi być preludium do wojny, lecz zawsze przypomina, że wojna jest możliwa.