Rządzenie i prognozowanie strategiczne

Mój sąsiad jednej jesieni postanowił naprawić dach. Naprawił dokładnie połowę. Z drugą, mówił, nie ma co się spieszyć, bo deszcz jeszcze nie spadł. Od tamtej pory czytam światowe wiadomości jak ten dach. Wszędzie coś się łata, podpiera deskami, zalepia, i prawie nigdzie nie doprowadza do końca. Świat 27 października 2026 roku to dokładnie taka konstrukcja: pół dachu nowego, pół dziurawego, a za oknem listopad.

Землемір К. у Кафки отримує виклик до Замку, який він бачить із села, але до якого не доходить ніколи. Приходять листи, чиновники суперечать один одному, а рішення, що визначає все його життя, ухвалюється в кімнаті, куди він не потрапить. Найбільше в «Замку» вражає, наскільки розсудливо все звучить. Ніхто не жорстокий. Система просто влаштована так, що в людей, які під нею живуть, немає дверей, у які можна постукати. Я згадав К. цього понеділка, перечитуючи новини вихідних. Вісім чи дев'ять окремих історій мають одну архітектуру. Звичайні люди в Києві, Варшаві, Ліоні та Атланті чекають вироків, які виносять десь поза їхнім зором.

My late father, a man who mended radios for a living, had a rule about promises. If someone told him the part was in the post, he would nod politely and keep the soldering iron warm. “Wait for the parcel,” he said. I have been thinking of that rule since Sunday, when the American president announced that Moscow and Kyiv had agreed to stop hitting each other’s energy plants.

There is a question I used to ask my students on the first day of every course, and it still gets the most uncomfortable silence: when a government speaks to you, who is paying for the microphone? The answer, in a democracy, is you. That is why a ruling handed down on 11 October in a federal courtroom deserves more attention than its dry procedural language suggests.

Mój dziadek trzymał oszczędności w blaszanej puszce po ciasteczkach. Kiedy pytałem dlaczego, odpowiadał: „Bank może upaść, a puszka nigdy”. Wspominam tę puszkę za każdym razem, gdy słyszę o europejskich rynkach kapitałowych. Bo Europa to w gruncie rzeczy jedna wielka puszka po ciasteczkach, tyle że z dziesięcioma bilionami euro w środku. 9 października ministrowie finansów państw UE uzgodnili podstawy swojego stanowiska w sprawie reformy MISP, czyli pakietu o integracji i nadzorze nad rynkami. Pomysł jest taki: część uprawnień nadzorczych wobec największych transgranicznych platform obrotu i podmiotów infrastrukturalnych przekazać ESMA, a zarządzającym aktywami obniżyć bariery i uprościć niektóre operacje transgraniczne. Od razu zastrzeżenie: to tylko stanowisko Rady. Przed nami negocjacje z Parlamentem Europejskim i do prawa jeszcze daleko.

Pamiętam starego szachistę ze stolika w parku. Potrafił prowadzić trzy partie jednocześnie i przy tym opowiadać dowcipy. Wszyscy myśleli, że jest roztargniony. A on po prostu wiedział, że najgroźniejszy jest ten, kto się nie spieszy. Dokładnie ten obraz wraca do mnie, gdy patrzę w tym tygodniu na chińską politykę zagraniczną.

Every autumn, European leaders drive to Brussels with a briefcase of grievances and a promise to find common ground. I have watched this ritual for years, and it reminds me of a family dinner where everyone agrees the table is too small and nobody offers to leave. The next such gathering falls on 15 and 16 October, and the invitation, sent out on 8 October by the president of the European Council, reads like a list of everything that keeps Europeans awake: energy, competitiveness, the EU budget for 2028 to 2034, Ukraine, defence, migration and enlargement.

Przez lata obserwowania Waszyngtonu wypracowałem sobie prostą regułę: amerykańska polityka zagraniczna to polityka wewnętrzna z paszportem w kieszeni. Za każdym razem, gdy prezydent mówi o dalekiej wojnie, gdzieś w Ohio albo Pensylwanii ktoś patrzy na cenę na stacji benzynowej. A ta cena krzyczy głośniej niż jakiekolwiek przemówienie.

In Dostoevsky's Demons, a small cell of bored young men is pulled into murder by a manipulator who never touches the knife himself. Pyotr Verkhovensky understood something that every intelligence service has since learned: you don't need an army. You need a few lonely people and a reason for them to feel important.

In Leviathan, Thomas Hobbes offered humanity a plain bargain. We hand the state a share of our freedom, and in return we are protected from what awaits without it: the war of all against all. The deal is fair, said Hobbes, so long as the state really protects. But within a few centuries political thought grasped that the hard question is not whether to surrender freedom but how much, and who watches what the Leviathan does with it.

Thucydides left us one of the coldest sentences in all of literature: the strong do what they can, the weak suffer what they must. The Athenians said it to the Melians, who were still foolish enough to hope for fairness. I think of that dialogue whenever I hear a country’s fate being settled in rooms where its people are not sitting.